Zapraszamy na Mi\u0119dzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem G\u00f3rskich w Zakopanem. Jego dzieje si\u0119gaj\u0105 czas\u00f3w II Rzeczpospolitej, a rodow\u00f3d mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z koncepcj\u0105 „Zwi\u0105zku Ziem” wyros\u0142\u0105 na gruncie podhala\u0144skiego regionalizmu, skonkretyzowan\u0105 w latach 20-tych XX w. przez W\u0142adys\u0142awa Orkana. Proponowana przez niego koncepcja zak\u0142ada\u0142a zjednoczenie wszystkich grup zamieszkuj\u0105cych polskie Karpaty, od Huculszczyzny a\u017c po Beskid \u015al\u0105ski i stworzenie dla tak poj\u0119tego organizmu wsp\u00f3lnego programu rozwoju. Podobne cele przy\u015bwieca\u0142y tw\u00f3rcom „\u015awi\u0119ta G\u00f3r”, kt\u00f3re po raz pierwszy mia\u0142o odby\u0107 si\u0119 w 1934 r. w Zakopanem. Niestety ogromna pow\u00f3d\u017a pokrzy\u017cowa\u0142a plany. Ale ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej 4 sierpnia 1935 r., Podhalanie witali muzyk\u00f3w, tancerzy, \u015bpiewak\u00f3w, tw\u00f3rc\u00f3w i artyst\u00f3w ludowych przyby\u0142ych pod Tatry z ca\u0142ych polskich Karpat, od Czeremoszu a\u017c po Olz\u0119. Przez ca\u0142y tydzie\u0144 g\u00f3rale \u017cywieccy, s\u0105deccy, beskidzcy, Huculi, \u0141emkowie, Bojkowie prezentowali dorobek tw\u00f3rczy swych ziem. Ju\u017c wtedy \u015bwi\u0119to mia\u0142o charakter konkursu, a g\u0142\u00f3wne nagrody przypad\u0142y Hucu\u0142om. Dwa lata p\u00f3\u017aniej impreza przemianowana na „Tydzie\u0144 G\u00f3r” odby\u0142a si\u0119 w Wi\u015ble. Po II wojnie idea g\u00f3ralskiego \u015bwi\u0119ta od\u017cy\u0142a ponownie w zmienionej nieco formie pod nazw\u0105 „Jesieni Tatrza\u0144skiej”, imprezie maj\u0105cej przed\u0142u\u017cy\u0107 letni sezon turystyczny pod Giewontem. Na pocz\u0105tku prezentacje zespo\u0142\u00f3w by\u0142y tylko jednym z wielu punkt\u00f3w programu. We wrze\u015bniu 1965 r. na scenie kina „Giewont” wyst\u0105pi\u0142y cztery miejscowe zespo\u0142y. Zachwyci\u0142y widz\u00f3w, daj\u0105c wyra\u017any sygna\u0142 organizatorom, \u017ce folklor widowiskowy mo\u017ce by\u0107 najwi\u0119ksz\u0105 atrakcj\u0105 zakopia\u0144skiego \u015bwi\u0119ta. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. W 1968 r. opr\u00f3cz polskich zespo\u0142\u00f3w zaproszono grupy z zagranicy – odby\u0142 si\u0119 pierwszy mi\u0119dzynarodowy festiwal. Pocz\u0105tkowo wszystkie zespo\u0142y rywalizowa\u0142y w jednej kategorii, a do zdobycia by\u0142a tylko jedna g\u0142\u00f3wna nagroda „Z\u0142ota Ciupaga”. Niemniej ju\u017c po pierwszym konkursie, jurorzy dostrzegaj\u0105c ogromne r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy zespo\u0142ami zg\u0142osili potrzeb\u0119 przeformu\u0142owania jego zasad. Nowy regulamin opracowany pod kierunkiem znanego etnografa Romana Reinfussa, wyodr\u0119bnia\u0142 trzy kategorie zespo\u0142\u00f3w prezentuj\u0105cych folklor w formie autentycznej – kat. I, artystycznie opracowanej – kat. II, oraz w formie stylizowanej – kat. III. W 1975 r. wprowadzono czwart\u0105 kategori\u0119 zespo\u0142\u00f3w prezentuj\u0105cych folklor rekonstruowany, czyli odtworzony na podstawie literatury i zapis\u00f3w archiwalnych. Modyfikacja regulaminu, uwzgl\u0119dniaj\u0105ca r\u00f3\u017cne formy prezentacji folkloru, zdaniem Danuty Rejdych, pe\u0142ni\u0105cej przez kilkana\u015bcie lat funkcje dyrektora festiwalu, przyczyni\u0142a si\u0119 do podniesienia rangi zespo\u0142\u00f3w wiejskich, a tak\u017ce do popularyzacji „folkloru w formie jak najbardziej autentycznej po\u0142\u0105czonej z obrz\u0119dem czy zwyczajem, a nie montowanych sztucznie sk\u0142adanek taneczno-muzycznych”. S\u0142owa te jednocze\u015bnie oddawa\u0142y charakter pracy i wizj\u0119 folkloru propagowan\u0105 przez badaczy kultury ludowej z o\u015brodka krakowskiego, kt\u00f3rzy przez blisko 30 lat zasiadali w festiwalowym Jury. Dla wspomnianej grupy Juror\u00f3w zespo\u0142y wiejskie przedstawia\u0142y najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107, gdy\u017c prezentowa\u0142y tradycyjny, nieprzetworzony folklor, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142o chroni\u0107, a nawet reaktywowa\u0107. Festiwal mia\u0142 by\u0107 wa\u017cnym narz\u0119dziem w realizacji tego zadania. Czy tak si\u0119 sta\u0142o? Niezale\u017cnie od odmiennych pogl\u0105d\u00f3w, licznych dyskusji i kontrowersji towarzysz\u0105cych werdyktom, trzeba przyzna\u0107, \u017ce festiwal wp\u0142yn\u0105\u0142 pozytywnie na rozw\u00f3j zespo\u0142\u00f3w g\u00f3ralskich, kt\u00f3re mobilizowa\u0142 do rekonstruowania zapomnianych obrz\u0119d\u00f3w i wprowadzania ich do program\u00f3w artystycznych.<\/p>\n
<\/p>\n
Dzi\u015b zakopia\u0144ski konkurs jest presti\u017cow\u0105 i uznan\u0105 imprez\u0105 folklorystyczn\u0105, nie tylko w kraju, ale i zagranic\u0105. Przez minione 50 lat uczestniczy\u0142o w nim blisko 600 zespo\u0142\u00f3w zagranicznych z kilkudziesi\u0119ciu kraj\u00f3w oraz ponad 200 grup polskich.<\/p>\n
<\/p>\n
Krytykowana i kontrowersyjna formu\u0142a konkursowa, przetrwa\u0142a pr\u00f3b\u0119 czasu i obecnie przyci\u0105ga zespo\u0142y z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w i kontynent\u00f3w, pragn\u0105ce stan\u0105\u0107 do rywalizacji o najwa\u017cniejsze trofeum „Z\u0142ot\u0105 Ciupag\u0119”. Ponadto festiwal jest te\u017c jednym z najistotniejszych element\u00f3w tworz\u0105cych niepowtarzalny klimat Zakopanego i jego kulturowy krajobraz. To jedyna w swoim rodzaju impreza, a zarazem atrakcyjna propozycja w ofercie turystycznej miasta, kt\u00f3ra przyci\u0105ga rzesze fan\u00f3w z ca\u0142ej Polski. Tury\u015bci przybywaj\u0105 pod Giewont, by z g\u00f3ralami z r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w \u015bwiata prze\u017cy\u0107 folklorystyczn\u0105 przygod\u0119.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Ale to nie wszystko niezale\u017cnie od poznawczych, promocyjnych i merkantylnych cel\u00f3w, festiwal jest te\u017c wa\u017cnym wydarzeniem dla samych g\u00f3rali podhala\u0144skich, kt\u00f3rzy mog\u0105 umacnia\u0107 sw\u0105 wsp\u00f3lnotow\u0105 wi\u0119\u017a, regionaln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, przywo\u0142ywa\u0107 i wskazywa\u0107 najbardziej warto\u015bciowe elementy swej kultury. Mieszka\u0144cy podhala\u0144skich miejscowo\u015bci, odrywaj\u0105c si\u0119 od codziennych obowi\u0105zk\u00f3w, mog\u0105 spotka\u0107 si\u0119 ze sob\u0105 w festiwalowej wiosce, by w niecodziennej atmosferze, przy ognisku i dobiegaj\u0105cych z namiotu d\u017awi\u0119kach g\u00f3ralskiej muzyki porozmawia\u0107, pokrzepi\u0107 si\u0119 herbat\u0105, za\u015bpiewa\u0107. To drugie oblicze festiwalowego \u017cycia, mniej oficjalne i mniej eksponowane, ale r\u00f3wnie ciekawe, kt\u00f3re toczy si\u0119 obok konkursowych zmaga\u0144.<\/p>\n
<\/p>\n
Wiele imprez towarzysz\u0105cych Festiwalowi uatrakcyjnia co roku to wielkie \u015bwi\u0119to, proponuj\u0105c szereg atrakcji dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w r\u0119kodzie\u0142a podczas Kiermaszu Sztuki Ludowej, muzyki folkowej oraz inspirowanej muzyk\u0105 g\u00f3ralsk\u0105 podczas organizowanych koncert\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n